Macedonium
Македониум.орг
Историја
Религија
Архитектура
Култура
Етимологија
Етнологија
Пропаганда
Новости
За Македонија
Македонизам
Анкета
Македониум прашува
Што сакате да читате на Македониум?






Вкупно гласови : 7714
резултати
Македониум музика
Благодарност до Синтезис и Bagi communications

Време
Времето во Д. Капија
Времето во Скопје
Времето во Битола
Календар на настани
Етимологија > Етимологија на македонскиот јазик > Развој на македонскиот јазик и писмо
Вокалите во непосреден допир
Сподели на Facebook
Непосредниот контакт на вокалите се остварувал со губење на извесни консонанти во интервокална позиција
Тоа создало услови за асимилирање на вокалите или за образување на дифтонзи.Во стариот период од нашиот јазик вакви услови се создале особено поради губењето на “Ј” во сложената придавска промена, во имперфектот и др. Ова се одразува дури и во т.н.р “старословенски” текстови (црковни) каде вокалските асимилации и контракции што станале во тие случаи.
Пр. во сложената придавска промена:

- ДОБР`јИ = ДОБР`ЕИ,
- ДОБРАГА = ДОБРАА, ДОБРА,
- ДОБРАјЕГО = ДОБРААГО = ДОБРАГО
- ДОБРОУјЕМОУ = ДОБРОУОУМОУ = ДОБРОУМОУ
.

Во имперфектот: ЗНААХз=ЗНАХз, МОЛ`ЌАХ=МОЛ`ЌХз.
Еднородните вокали во непосреден допир се контрахирале во еден слог, образувајќи нова должина, а попосле се дошло и до скратување на таа должина. Со асимилација на “Е” во основата на сегашно време кај глаголите од III група се образувала посебна глаголска група во нашиот јазик, “А-група”: ПОДОБАЕТз=ПОДОБААТз=ПОДОБАТз.

Во поново време услови за вакви промени се со создаваат со губењето на “Х”, “В”, “Ј” \и некои други консонанти во интервокалната позиција. Еднородните вокали притоа се слеваат во еден слог со должина:

- ГЛАВА = ГЛАА,
- СНАХА = СНАА = СНА`
- БЕГАХА = БЕГАА = БЕГА`
- ТАЈА = ТАА = ТА`
- ЗМИЈИ = ЗМИИ = ЗМИ`.
 

На овој начин и во современите македонски дијалекти се образуваат нови должини. Бидејќи тоа се случува на допирот на морфемите, во фонолошка смисла е поправилно нив да ги интерпретираме како секвенци од два кратки вокали како посебни фонеми во системот на тие говори. Впрочем, тие должини не се карактеризираат со стабилност, бидејќи во истите говори често и се разлагаат со аналогни преобразувања на гласовниот состав на морфемите. Пр. БЕГАЈА покрај БЕГА` во прилепскиот говор.

Ако вокалите во непосреден допир се разнородни, добиваме различни резултати. Нагорен дифтонг се добива во случај да е вториот вокал “И”: 

- ВОЛОВИ = ВОЛОИ = ВОЛОЈ,
- КАПАВИЦА = КАПАИЦА = КАПАЈЦА
и сл.
 
Во прилепскиот говор може да се образува таков дифтонг и ако е вториот вокал “Е”: 
 
- ТОВАР = ТОАР = ТОаР,
- СМЕХА = СМЕА = СМЕа
 

Но ова е во прилепскиот говор доддека пак да речиме во струшкиот говор се елиминрал првиот вокал па имаме: 

- ТОАР = ТВАР,
- СМЕА = СМЈА


Но во најголем број говори како и во литературниот македонски јазик, изговорот на овие групи се чува неизменет а има и отклон на непосредниот допир од воклаите со развивање на “Ј” во групата – ЕА, ОА: БЕЈА, ЗЕДОЈА и сл. Во северните говори непосредниот допир на вокалите се избегнува со В во вакви случаи: БЕВА, ЗЕДОВА, ВИКАВА, СТАВАВА и сл. Од западното наречје за допирот на вокалите од проклитиката и глаголот в. &19. Пр.: 

- ШО’ ЈМА = ШО’ ИМА,
- КО’Ј МА = КО’Ј ИМА
,
- КА’Ј МА = КА’Ј ИМА.

Сподели на Facebook | << Назад | Најгоре

Овој наслов е прочитан 4966 пати
Просечна оцена од посетителите
 
Оцена:




 
Запиши
Коментар:

 

понеделник, 13 јули 2020
Моментно посетители: 45

Македонија низ фотографии

Галерии: 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16  (нова)
Дали знаевте дека...
 Св. мч. Пасикрат, Валентион, Јулиј и др
--------------------------------
 Пожар во Александриската библиотека од Христијани
--------------------------------
 Целиот учен свет на антиката – во Александрија
--------------------------------
 Македонскиот антички штит бил дрвен
--------------------------------
 Битката и Македонците во антиката
--------------------------------
Дневни случувања
 Тауресиум ќе се презентира пред јавност
 Под македонското сонце во Прага
 Архитектурата од 4 до 6 век на виделина
 Ова не е Танец, ова е чудо од Македонија!
 Инаугуриран четвртиот македонски претседател

Македонски времеплов
Март
Април
Мај
Јуни
Јули
Август
Февруари
Септември
Октомври
Ноември
Јануари
Декември
 
Copyright Macedonium | © 2007-2008 Број на посетители: