Воените лукавства (eng, ruse, strategem, franc. strategeme, deception, ruse de guerre, ital. Stratagemma, germ. Kriegslist) се збир од активности со кои непријателот се доведува во заблуда за да постапува како што му одговара на противникот.

Врз основ на Турските архиви повеќе историчари од Балканот, потврдуваат дека Мариово во XVI XVII век уживало извесна “земска автономија” со “земски кметови”

Од записите и Хрониките уште од Византиско време но и подоцна на осамените хроничари, монаси, монахињи и др. црковни отци низ средновековна Македонија, меѓу другите поими се јавува и поимот – “Овнов рог” како мерка за време.

1343 год. , Византија веќе длабоко заглабена во финансиски проблеми и постојани зголемени трошоци за одбраната од се побројните агресори, зема нов кредит од богатата Венеција, во висина од 30 000 златни дукати со камата од 5% годишно.